स्याङ्जा — शनिबारको बिहान। धेरैका लागि यो दिन अलि अबेरसम्म सुत्ने वा साताभरिको थकान मेट्दै आराम गर्ने समय हो। तर, स्याङ्जाको गल्याङ नगरपालिका–९ का युवाहरूको दैनिकी भने बेग्लै हुन्छ। बिहानै हातमा कोदालो, बेल्चा र हँसिया बोकेर घरबाट निस्कने यी युवाहरू कुनै ठेकेदारका मजदुर होइनन्, न त ज्यालाकै आशामा काममा हिँडेका हुन्। उनीहरूको गन्तव्य हो— आफ्नै गाउँका बिग्रिएका सडक, थुनिएका नाली, उराठलाग्दा चौतारा र सार्वजनिक स्थल। युवाहरू वैदेशिक रोजगारी र उच्च शिक्षाका लागि सहर तथा विदेश भासिँदा गाउँहरू सुनसान बन्दै गएका खबर अचेल नौलो रहेनन्। गाउँमा वृद्धवृद्धा र बालबालिका मात्रै बाँकी हुँदा सार्वजनिक काम कसले गरिदिने भन्ने ठूलो प्रश्न खडा भएको थियो। तर, गल्याङ–९ का युवाहरूले यो समस्याको समाधान अरूसँग मागेनन्, आफैंबाट सुरुआत गरे। केही महिनादेखि उनीहरूले एउटा अठोट गरेका छन्— ‘हप्ताको केवल दुई घण्टा गाउँका लागि।’

 दुई घण्टाको ‘जादु’

साताको १५६ घण्टामध्ये छुट्याइएको यो दुई घण्टाले गाउँमा चमत्कारिक परिवर्तन ल्याएको छ। वर्षात्‌ले बिगारेका ग्रामीण सडक पन्छाउने, नाली खोलेर पानीको निकास दिने र दुर्घटना बढाउने सडकछेउका झाडी फाँड्ने काम यही अभियानमार्फत भइरहेको छ। "हप्ताको दुई घण्टा मात्रै समय दिँदा पनि गाउँका धेरै काम बन्ने रहेछन्। यसले एकातिर गाउँ सफा र सुरक्षित भएको छ भने अर्कोतिर हाम्रो शारीरिक व्यायाम पनि भइरहेको छ," स्थानीय Kamal Prasad Khanal (कमलप्रसाद खनाल) भन्छन्। अधिकांश युवाहरू शनिबार वा आइतबारको बिदा पारेर यो श्रमदानमा जुट्छन्। कसैको समय नमिल्दा उपलब्ध हुनेहरूले नै कामलाई निरन्तरता दिइरहेका छन्।

साना प्रयास, ठूलो प्रभाव

सानातिना मर्मत वा सरसफ कामका लागि पनि स्थानीय सरकार वा बजेटकै मुख ताक्ने प्रवृत्तिका बीच यी युवाहरूको कार्य उदाहरणीय बनेको छ। पर्यावरणीय र स्वास्थ्यका दृष्टिकोणले पनि यो अभियान उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। जलवायु सहजकर्ता अमृता खनालका अनुसार नियमित सरसफाइले वर्षायाममा फैलिन सक्ने मौसमी रोगहरूको जोखिमलाई निकै कम गर्छ। सामुदायिक सहभागितामा आधारित यस्ता वातावरणीय कार्यको सकारात्मक प्रभाव दीर्घकालसम्म रहने उनी बताउँछिन्।

पुस्ता जोड्दै श्रमदान

सुरुमा केही युवाहरूबाट सुरु भएको यो अभियान अहिले सम्पूर्ण गाउँको साझा अभियान बनेको छ। युवाहरूको उत्साह देखेर अहिले गाउँका ज्येष्ठ नागरिक, महिला र बालबालिका पनि श्रमदानस्थलमा पुग्न थालेका छन्। कसैले कोदालो समात्छन्, कसैले पानी र खाजाको व्यवस्था गर्छन् त कसैले हौसला दिन्छन्। यसले पुस्तौँबीचको दूरी घटाएर सामाजिक एकता अझ बलियो बनाएको छ।

नागरिक दायित्वको सन्देश

गल्याङ–९ का युवाहरूले आफ्नो पसिनाबाट एउटा स्पष्ट सन्देश दिएका छन्— "विकास र संरक्षण केवल सरकारको मात्र होइन, नागरिकको पनि दायित्व हो।" व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर समाजका लागि दिइने हप्ताको दुई घण्टाले सडक र नाली मात्रै बनाएको छैन, समग्र समाजलाई एउटै सूत्रमा जोड्ने काम गरेको छ। यो सानो अभ्यास अहिले अन्य छिमेकी गाउँहरूका लागि पनि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ।

13:07